fraktal

Witajcie 🙂

Dziś chciałam pokazać wam, czym ludzie różnią się od innych istot żywych i dlaczego powinniśmy z tego korzystać w naszej pracy.

Najpierw musimy zrozumieć, czym jest Władza.

Jeśli ktoś ma nad nami władzę to, spełnimy jego prośbę. Na przykład: “Zrób mi kawę”. Jeśli ją zrobimy, znaczy że ta dana osoba ma nad nami władzę. Bardzo ważną cechą władzy jest to, że tylko my możemy oddać komuś władzę nad nami samymi. Czasem w zamian za coś, czasem z innych powodów. Nawet w przypadku ekstremalnym – załóżmy że ktoś trzyma nam nóż na gardle żądając czegoś, nadal mamy wybór, czy to zrobimy, choć cena jest wysoka.

Spójrzmy zatem na to, jakie są rodzaje władzy i jakie niosą ze sobą korzyści.

1 i 2. Nagradzająca i Karząca

Te dwie formy są najczęściej spotykanymi w przyrodzie. Każde zwierzę jest na nie podatne i każdy się z nią rodzi. Ogólnie rzecz biorąc, oznaczają one, że możesz coś zrobić, aby albo uzyskać nagrodę, albo uniknąć kary. Jest to nic innego, jak zasada kija i marchewki. Używając tej władzy, uzyskujemy posłuszeństwo. Ale nic ponad to. Jeśli chcecie, by wasz pies was słuchał, możecie dawać mu smakołyki, by nagradzać dobre zachowanie i karać za złe. Ale pamiętajcie, że nawet robiąc to, możecie nie być w stanie kontrolować swojego psa. Wystarczy, że się odwrócicie, a kiełbaska i tak zniknie. To samo tyczy się ludzi. Jeśli nagradzamy i karzemy, wszystko będzie dążyć do tego, za co nagradzamy, a to za co karzemy, będzie ukrywane (tak, ukrywane, nie zawsze wykonywane). W żadnym innym aspekcie nie ma co oczekiwać kreatywności.

Gwoli ścisłości – między władzą nagradzającą i karzącą występują różnice ważne dla wielu zastosowań tego modelu, ale na potrzeby tego tekstu są one nieistotne.

3. Nadana

Ten rodzaj władzy występuje tylko u stworzeń, które tworzą społeczności. Czy oglądaliście kiedyś program “Zaklinacz psów” z Cesarem Milanem? Jeśli tak, spróbujcie przypomnieć sobie, co chciał osiągnąć. Dla psów był Przywódcą Stada i uczył ich właścicieli, jak mogą to osiągnąć. Chciał  u psów osiągnąć uległość. To też ma miejsce, gdy posiadamy formalną władzę nad kimś – jak kierownik czy policjant. Ktoś, kto posiada wysoką pozycję w społeczności albo w ten czy inny sposób traktowany jest przez daną kulturę, jako ktoś ważniejszy od innych. Ciekawym przykładem kogoś posiadającego władzę nadaną, często bez nagradzającej i karzącej są kapłani religii którą wyznajemy.

Ale używając tej formy władzy, uzyskacie uległość i nic więcej. Nadal nie ma tu miejsca na kreatywność.

4. Ekspercka

Władza ekspercka to coś, co można opisać jako szacunek, ponieważ coś wiemy lub umiemy. Takie zachowanie występuje wyłącznie u ludzi. Niektórzy badacze uważają, że wykazują je również delfiny, słonie, naczelne i krukowate, ale nie ma na to wystarczających badań. Praca z kimś, kto ma nad nami taką władzę, dodaje nam skrzydeł. Chcemy być tacy, jak ten ktoś, więc słuchamy, uczymy się, powtarzamy kroki mentora i próbujemy opanować jakąś umiejętność. Władza ta pomaga w uczeniu i pokonywaniu przeszkód.

Najczęstszym przykładem tej władzy są lekarze. Jeśli uważamy lekarza za eksperta, wykonamy każde jego zadanie i dokładnie weźmiemy każdy lek. Jeśli mamy co do tego wątpliwości, z pomocą Wujka Google, sami zmodyfikujemy sobie terapię.

5. Referencyjna

Temu rodzajowi władzy najbliżej do zaufania. Nazywa się ją często Charyzmą. Jest to coś, co rodzi pozytywne uczucia i zaangażowanie. Jest to władza, którą najtrudniej zdobyć, za to najłatwiej stracić. Osobie charyzmatycznej ufamy bez zastrzeżeń i podążamy za jej przykładem. Jest to cecha dobrych przywódców.

6*. Informacyjna

Skąd ta gwiazdka? Ponieważ ten rodzaj władzy został dodany później i nie było go w pierwszych wersjach badań. Jest to rodzaj władzy obecny tylko w społecznościach opartych na informacji, gdzie możliwe są posiadanie, ukrywanie i manipulacja informacją. Niektórzy widzą tę władzę jako pewien objaw władzy 1 i 2. Pozostawię to wam do przemyślenia.

Dlaczego powinniśmy to wszystko wiedzieć?

Ponieważ im wyższy numer władzy, tym trudniej ją osiągnąć, ale też tym większe płyną z niej korzyści. Łatwo jest skłonić kogoś do zrobienia czegoś, grożąc zwolnieniem albo obiecując premię.

Jako, że władza nagradzająca i karząca są zakodowane w tzw. gadziej części naszego mózgu, stanowią one nasze instynkty i w sytuacji krytycznej bardzo trudno jest im nie ulec. To samo dotyczy władzy nadanej – gdy pozwolimy sobą kierować instynktom, ster przejmie ten bardziej prymitywny mechanizm: kij i marchewka.

W sytuacjach krytycznych najbardziej potrzebujemy jednak  kreatywności, nauki i zaangażowania, by jak najszybciej wydostać się z kryzysu.

Dlatego właśnie Scrum Masterzy muszą posiadać władzę Ekspercką i Referencyjną, a nie władzę nadaną, nagradzającą czy karzącą. Potrzebujemy tego, by wydobywać w ludziach to, co najlepsze.

Korzystajcie z tej wiedzy mądrze. 🙂

Mentorka o niezwykłej charyzmie. Jeden z najbardziej doświadczonych ekspertów Scruma i pierwszy trener Scaled Professional Scrum w Polsce.